Ik beloofde je verleden week om door te gaan over huren, lieve lezers. Mensen die naar de stad (Lissabon) gaan, hadden we gehad; mensen die naar buiten gaan om lekker rustig te gaan wonen gaat behandeld worden – maar ‘k heb iets veel belangrijkers deze week.
(De beloofde blog over huren en dingen wordt wat opgeschoven, maar komt eraan – erewoord!)
Ik wou het ’s hebben over praatjesmakers
Dat is een portugees fenomeen eerste klasse. Ik sta bij de balie van de bouwmarkt, maar ik moet wachten totdat zij haar praatje heeft afgemaakt met de vorige klant. En dat duurt zo’n 10 minuten, en al die tijd sta ik geduldig (patiência!) te wachten, zonder enig vertoon van nederlands ongeduld of irritatie. Ik ben er inmiddels aan gewend, en er zijn belangrijke zaken en Belangrijke Zaken.
En praatjesmaken is eigenlijk een Belangrijke Zaak.
Veel belangrijker dan het onderdeel voor de kraan dat ik moet hebben. Hoe kom ik daar zo op? Dat is omdat ik van de week een advertentie zag van een cursus, een internationale cursus nota bene, getiteld: “Praatjes maken met vreemden. Hoe doe je dat?” Wow. Ik val om van verbazing. Het verkoopt nog ook.
Daar komen mensen uit heel Europa op af. Een Nederlander was er ook bij, en een Fin – maar dat is misschien niet zo raar want Finnen staan bekend als introvert en gereserveerd. Finse grap: “Als een Fin naar jouw schoenpunten kijkt in plaats van naar die van zichzelf, mag-ie je graag.” Laten we zeggen: het tegenovergestelde van Portugezen.
In die cursus wordt een dag lang behandeld, dat je je niet hoeft te schamen, hoe je je schroom overwint – hoe je dat aanpakt, een praatje met vreemden. Er zat niet één Portugees bij, want Portugezen hebben dat echt niet nodig. Dacht ik. Portugezen zijn echte praatjesmakers. Dacht ik. Maar ik woon buiten, waar mensen opener zijn dan in de stad, en met ouder worden word je vaak ook wat schaamtelozer.
Makkelijker in praatjesmaken
Een ander verhaal wat tot mij kwam afgelopen week, is over de eenzaamheidscrisis. Vooral onder jongeren, die zich massaal eenzaam en alleen, en daardoor depressief en naar voelen. Ik maakte een praatje (!) met een bekende die ik tegenkwam in de supermarkt, en die les geeft op de universiteit van Coimbra. Hij was in de UK geweest om een week gastlessen te geven op een universiteit aldaar, en was zich een hoedje geschrokken.
Overal alles rustig, stilletjes. Iedereen op z’n telefoon. Als iemand iets zei, kreeg-ie vaak gefronste ergernis terug. Geen atmosfeer waarin je op je gemakkie een praatje gaat maken met een vreemde. “Wel een verschil met hier” zei hij, “hoewel het hier ook wel erg veranderd is, als ik erover nadenk – iedereen een telefoon, veel minder onderlinge interactie.”
Venice.ai meldt hierover: “Jongeren in Portugal, net als in veel andere delen van de wereld, kampen met een aanzienlijke eenzaamheids- en geestelijke gezondheidscrisis. Volgens een rapport van de WHO voelt tussen de 17% en 21% van de jongeren tussen de 13 en 29 jaar zich eenzaam. Deze eenzaamheid is niet slechts een vluchtig gevoel, maar heeft ernstige gevolgen voor de geestelijke en lichamelijke gezondheid.
Er is een alarmerende toename van meldingen van depressie en angst onder adolescenten en jongvolwassenen, wat de verslechtering van de geestelijke gezondheid in deze leeftijdsgroep weerspiegelt. Het gevoel van eenzaamheid onder jonge Portugezen is aanzienlijk toegenomen, met een toename van het aantal jongeren dat zich alleen of buitengesloten voelt.”
Meer manieren om contact te hebben met anderen dan ooit, maar het heeft blijkbaar het tegenovergestelde effect. Misschien een losse gedachte, maar in een land waar de sociale samenhang traditioneel gezien uitstekend is, is je eenzaam voelen misschien nog wel erger. Vooral als je als plattelandse jongere naar de stad verhuist omdat je daar meer kansen hebt op werk van je keuze.
Dan is praatjesmaken nog veel Belangrijker!
De samenleving verandert rap, en als jongere heb je je plaats nog niet veroverd; dat is van alle tijden maar nu veroorzaakt dat blijkbaar gevoelens van ontoereikendheid en uitsluiting. Wie doet er iets aan? De politiek? Gezondheidsinstanties? Wie?
Venice.ai: “Ja, er zijn verschillende initiatieven in Portugal die gericht zijn op het aanpakken van de eenzaamheidscrisis en de geestelijke gezondheidsproblemen waarmee jongeren worden geconfronteerd. Het programma “Tens Futuro em Portugal” is een opvallend voorbeeld, dat 18 maatregelen omvat om jongeren te ondersteunen op gebieden zoals onderwijs, huisvesting, gezondheidszorg en belastingen. Dit programma is gericht op het verbeteren van de levenskwaliteit van jongeren en het bieden van kansen aan mensen die net volwassen worden.
Bovendien zijn er specifieke initiatieven om starters op de woningmarkt te ondersteunen, zoals de overheidsgarantie die de toegang tot hypotheken vergemakkelijkt voor jongeren tot 35 jaar. De overheid heeft ook belastingvrijstellingen en andere ondersteunende maatregelen ingevoerd om de kosten die gepaard gaan met een eigen woning te verlagen, wat kan helpen om een deel van de financiële druk te verlichten die bijdraagt aan eenzaamheid en angst.
Andere initiatieven omvatten programma’s voor de inzetbaarheid van jongeren, zoals “Bora Jovens”, dat jongeren tussen de 18 en 25 jaar die het risico lopen op sociale en educatieve uitsluiting, te inspireren en te versterken. Dit programma biedt ondersteuning en begeleiding om jongeren te helpen een pad naar inzetbaarheid te vinden, wat kan bijdragen aan het vergroten van hun zelfvertrouwen en sociale integratie.
Op het gebied van geestelijke gezondheid is er steeds meer aandacht voor overheidsbeleid dat de verborgen geestelijke gezondheidscrisis onder jongeren aanpakt. Hoewel er geen directe verwijzing naar een specifiek programma is, wordt de noodzaak van psychologische interventies en nationaal beleid erkend om de negatieve gevolgen voor de gezondheid en het welzijn van jonge Portugezen te verminderen.
Deze initiatieven maken deel uit van een bredere inspanning om een meer ondersteunende en inclusieve omgeving voor jongeren in Portugal te creëren, eenzaamheid te bestrijden en hun algehele welzijn te bevorderen.”
Ik vind dit bemoedigend om te lezen. Het komt vast goed. Jongeren leren vast ook om praatjes te maken met mekaar. Ooit was ik ook zo, en je ziet het: ik maak nu zelfs praatjes met K-I.* En die kende ik een paar maanden geleden ook nog niet.
Maar je snapt nu zeker wel, lieve lezers, dat ik effen een praatje wou maken over praatjesmakers, hè?
K-I: Kunstmatige Intelligentie. Venice.ai is één van degenen die ik dingen vraag, omdat zij niet stiekem spioneert en dingen doorgeeft aan hogere instanties. K-I is heel beleefd en vriendelijk; je kunt alles checken wat ze zeggen; en ik denk dat we moeten leren om met deze Vreemde om te gaan.
Wij zijn in 2000 verhuisd van Rotterdam, Nederland, naar Termas-da-Azenha, Portugal.
We zijn bezig gegaan met het herstel van een van Portugal’s erfgoederen: Termas-da-Azenha, een oud kuuroord. Overal vind je mozaieken en muurschilderingen.
Sinds Covid verhuren we de huizen voor langere tijd.
Elke week een blogje over wat er zo om ons heen gebeurt. Lichte kost, makkelijk te lezen, een paar minuutjes in een andere wereld. Even wat meer weten over hoe het reilt en zeilt in Portugal. Mocht je je vakantie naar Portugal plannen, zou dit een goede voorbereiding kunnen zijn.
In het weekend publiceren we de link op Bluesky, Facebook, op Pinterest en Instagram.